Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson’s disease) είναι μια νευρολογική πάθηση που εκδηλώνεται με πληθώρα κινητικών και μη κινητικών συμπτωμάτων. Προκαλείται όταν μία ομάδα νευρικών κυττάρων στον εγκέφαλο που παράγουν ντοπαμίνη αρχίζουν σταδιακά να εκφυλίζονται (να καταστρέφονται). Η ντοπαμίνη είναι μία ουσία που βοηθά στον έλεγχο των κινήσεων, αλλά και σε διάφορες άλλες λειτουργίες του σώματος, όπως η μάθηση ή το κίνητρο.
Πρόκειται για μία προοδευτική νόσο, δηλαδή τα συμπτώματα εμφανίζονται σταδιακά και η ασθένεια εξελίσσεται αργά, καθώς όλο και περισσότερα νευρικά κύτταρα καταστρέφονται. Αν και υπάρχει σημαντική ετερογένεια μεταξύ των ασθενών, τόσο ως προς την ταχύτητα εξέλιξης της νόσου, όσο και ως προς το είδος των συμπτωμάτων, το κυρίαρχο σύμπτωμα είναι η βραδύτητα στις κινήσεις (αργές κινήσεις). Άλλα συχνά συμπτώματα είναι ο τρόμος (τρέμουλο), κυρίως στα χέρια, η δυσκαμψία των μυών, και προβλήματα ισορροπίας. Μη κινητικά συμπτώματα, όπως οι διαταραχές ύπνου, ο πόνος, η μειωμένη ή απούσα όσφρηση, το άγχος ή η κατάθλιψη, είναι επίσης αρκετά συχνά και ενίοτε προηγούνται των κινητικών εκδηλώσεων (πρόδρομη νόσος του Πάρκινσον).
Η νόσος του Πάρκινσον είναι η ταχύτερα αυξανόμενη νευρολογική νόσος παγκοσμίως. Είναι ελαφρώς συχνότερη στους άντρες και η συχνότητά της αυξάνεται με την ηλικία με την πλειονότητα των ασθενών να διαγιγνώσκονται μετά τα 60. Τα ακριβή της αίτια δεν είναι πλήρως γνωστά, αλλά πιστεύεται ότι σχετίζεται με έναν συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Στους τελευταίους περιλαμβάνεται η έκθεση σε τοξικούς παράγοντες και σε φυτοφάρμακα, ενώ η άσκηση έχει αποδεδειγμένα νευροπροστατευτική δράση. Αν και η νόσος επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα της ζωής και τη λειτουργικότητα των ασθενών, δε θεωρείται άμεσα απειλητική για τη ζωή.
Τα κριτήρια διάγνωσης της νόσου του Πάρκινσον είναι κυρίως κλινικά, δηλαδή βασίζονται στη λήψη στοχευμένου ιατρικού ιστορικού και στην εξέταση από νευρολόγο με εμπειρία στις κινητικές διαταραχές. Συχνά η διάγνωση είναι δύσκολη λόγω της ποικιλίας των συμπτωμάτων και την επικάλυψης με άλλα νοσήματα. Η διενέργεια διαφόρων εξετάσεων (π.χ. αιματολογικές εξετάσεις, απεικονιστικές εξετάσεις με μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου ή σπινθηρογράφημα εγκεφάλου) σκοπό έχει να αποκλείσει άλλες διαγνώσεις ή να επιβεβαιώσει την αρχική υποψία του γιατρού.
Επί του παρόντος, δεν υπάρχει ίαση για τη νόσο του Πάρκινσον. Είναι όμως στη διάθεση μας, μια διαρκώς αυξανόμενη φαρέτρα πολύ αποτελεσματικών θεραπειών για τα συμπτώματα της νόσου. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η άσκηση, η μεσογειακή δίαιτα, η ενασχόληση με δημιουργικές και νοητικές δραστηριότητες (π.χ. τέχνες, παζλ, ανάγνωση βιβλίων), σε συνδυασμό με την κατάλληλη επιλογή φαρμακευτικών σχημάτων ή/και επεμβατικών θεραπειών όταν ενδείκνυνται (π.χ., νευροδιεγέρτης, αντλίες έγχυσης φαρμάκων), και άλλων υποστηρικτικών παρεμβάσεων (π.χ., φυσικοθεραπεία, λογοθεραπεία, ψυχοθεραπεία) μπορούν να βοηθήσουν στην αποτελεσματική μακροχρόνια αντιμετώπιση των συμπτωμάτων των ασθενών και στη διατήρηση της ποιότητας ζωής των ασθενών και των φροντιστών τους.
Κλειώ Σπανάκη
Διευθύντρια Νευρολογικής Κλινικής ΠΑΓΝΗ